Różne oblicza wypalenia zawodowego

Pojęcie „wypalenia zawodowego” pojawiło się w latach 70. XX wieku. Z początku określano nim kondycję psychiczną pracowników, którzy odczuwali przeciążenie emocjonalne po napiętych rozmowach z klientami. Obecnie pod pojęciem wypalenia zawodowego skrywa się reakcja obronna organizmu.

Kiedy poświęcasz się pracy bez reszty, zaczynasz odczuwać stres, który stopniowo staje się przewlekły. Organizm zaczyna sabotować Twoje wysiłki, pokazując, że tak dalej nie można. W efekcie odczuwasz ciągłe zmęczenie, tracisz zainteresowanie wszystkim, co wcześniej przynosiło Ci radość, i nie widzisz dla siebie żadnych perspektyw.

Wypalenie zawodowe – objawy

Objawy wypalenia zawodowego możemy podzielić na trzy grupy. Pierwsza skupia objawy psychosomatyczne, druga – interpersonalne i psychologiczne, a trzecia – instytucjonalne. Przyjrzyjmy się im wszystkim z osobna.

Objawy psychosomatyczne

• Ciągłe zmęczenie i opóźnione reakcje;
• wyczerpanie fizyczne i emocjonalne;
• brak reakcji w obliczu realnego zagrożenia życia lub zdrowia;
• senność w ciągu dnia i brak snu w porze nocnej;
• częste bóle głowy i dolegliwości ze strony układu pokarmowego;
• nagła utrata wagi lub nagły wzrost masy ciała;
• zaburzenia wzroku, słuchu, węchu, smaku i czucia;
• duszności.

Objawy interpersonalne i psychologiczne

• Apatia;
• depresja;
• rozdrażnienie;
• załamania nerwowe;
• niepokój i podejrzliwość;
• ciągłe obrażanie się i poczucie winy;
• strach przed niewywiązaniem się na czas ze swoich obowiązków;
• negatywna wizja przyszłości.

Objawy instytucjonalne

• Wrażenie, że praca staje się coraz trudniejsza, a Ty wkrótce utracisz zdolność do jej wykonywania;
• znudzenie w pracy i próby samodzielnego dokonywania zmian w grafiku – możesz zacząć później przychodzić do biura i wcześniej z niego wychodzić;
• zabieranie pracy do domu, nawet jeśli nie ma takiej potrzeby, i opory przed jej wykonywaniem;
• poczucie bycia bezużytecznym;
• unikanie podejmowania odpowiedzialnych decyzji w pracy;
• obojętność wobec wyników swojej pracy;
• brak wykonania ważnych zadań i skupianie się na błahych szczegółach.

Przy wypaleniu zawodowym ludzie praktycznie całkowicie zarzucają aktywność fizyczną, odcinają się od bliskich, przestają rozwijać swoje pasje. Nierzadko popadają też w nałogi – na przykład uciekają przed stresem w alkohol. Często człowiek wini za swoją kondycję psychiczną „złą” pracę, a jednak próby zmiany sfery działalności mu nie pomagają. Po jakimś czasie wszystkie objawy powracają, a nawet dołączają do nich kolejne.

Wypalenie zawodowe – jak go uniknąć?

Jeśli chcesz uniknąć wypalenia zawodowego i pracować efektywnie, czerpiąc przy tym z pracy przyjemność, weź sobie do serca kilka poniższych zaleceń psychoterapeutów.

• Stwórz sobie konkretne rytuały na każdy dzień, na przykład medytuj o poranku lub wieczorem przed snem. W ten sposób będziesz się zasilać pozytywną energią.
• Słuchaj muzyki, na przykład w czasie przerw w pracy i wieczorem w domu. Muzyka podnosi nastrój, pozwala uwolnić się od stresu i osiągnąć stan wewnętrznej harmonii.
• Nie bierz na siebie zbyt wielu obowiązków. Zajmij się sprawami niecierpiącymi zwłoki, a potem, gdy starczy sił i czasu, pomóż drugiej osobie.
• Planuj swój dzień pracy.

Jeśli praca nie przynosi Ci satysfakcji, spróbuj zmienić swój stosunek do niej. Wypełniając nawet proste, rutynowe czynności, przynosisz pożytek innym ludziom. Rozmawiaj z kolegami z pracy – nawet krótkie rozmowy pomogą Ci pokonać monotonię. Kiedy czujesz się przemęczony, weź kilka dni urlopu. W ten sposób zachowasz zdrowie psychiczne i pozostaniesz w zgodzie z samym sobą i otoczeniem.

Zdj. główne: Sebastian Herrmann/unsplash.com